dr. L. Swinnen - Stress Management Consultancy

Het ongelijk van Descartes


Hij was een vriendelijke, toegewijde spoorwegarbeider in Cavendish, Vermont in de Verenigde Staten Er moest een nieuwe spoorweg worden aangelegd. Daarvoor moesten rotsblokken worden verwijderd. Dat gebeurde met pikhouwelen. Nadien boorden ze gaten, waarin ze kruit en een lont plaatsten. Daarboven kwam een laag zand. Om die goed aan te duwen, gebruikten ze een lange ijzeren staaf, een kruitstamper. Plots liep het mis. Een arbeider werd geroepen door een collega net voor hij met de staaf het zand zou aanstampen.  Hij keek opzij en botste met de staaf tegen de rotswand. Dat gaf een vonk met een ontploffing tot gevolg. En de ijzeren boorde zich door het hoofd en het brein van de arbeider. Tot ieders verbazing liep hij daarna zelfs gewoon rond. Maar later werd hij een fantast met leugens en verhaaltjes. Hij ontwikklede een schunnig taalgebruik en eigenaardig gedrag.   

Wat was er gebeurd? De vorm van het letsel toonde aan dat alleen het voorste deel van het brein. De humane hersenen dus. Niet het reptielenbrein. Er kwamen nog vele prikkels binnen die ongefilterd aanleiding gaven tot actie. Zo veranderde deze arbeider in een agressieveling, een lawaaimaker en een echte dronken nietsnut.  Soms ook met hevige angst.  Hij verdien de resterende elf jaar van zijn leven de kost als circusattractie, meer bepaald als  ‘de man met het ijzer door zijn hoofd’.

In de Huffington Post is onlangs een gelijkaardig voorval beschreven. Ook hij kreeg een ijzeren staaf in zijn hoofd. Die was van een hoge verdieping op een bouwterrein naar beneden gevallen. Chirurgen verwijderden de staaf die een minder belangrijk deel van het brein doorboorde. Na de operatie vertoonde deze man geen ernstige klachten volgens zijn dokters.

Steeds meer worden dergelijke eigenaardige gevallen beschreven. Men kan niet meer denken, wel nog leven. Dus Descartes lijkt ongelijk te hebben. Hij beweerde : ‘Ik denk, dus ik ben’. Maar dat lijkt dus zeker niet altijd waar te zijn. Descartes had onvoldoende kennis van het brein.

Om te begrijpen hoe we best denken om veerkrachtig en efficiënt te zijn, moeten we kennis hebben van het brein. Van het reptielenbrein en van het moderne brein. Impact door meer veerkracht valt te leren. Heel wat praktijkvoorbeelden bestaan en vinden we steeds terug als we de geschiedenis bestuderen.

In ‘normale omstandigheden’ komt een signaal binnen via onze zintuigen en de reptielhersenen, meer bepaald de hippocampus en de amygdala. Dat signaal kan een externe of een interne prikkel zijn.  De amygdala in het reptielenbrein is onze gespecialiseerde emotiescanner. Van daar gaan deze prikkels naar de voorste hersenen, de moderne of humane hersenen. Daar worden signalen geselecteerd, gesorteerd en geordend en soms ook weg gefilterd. We krijgen immers veel te veel signalen binnen. De informatie wordt vergeleken met de al aanwezige gegevens. Zo wordt orde op zaken gesteld

In een normale gezonde en geordende wereld moeten het reptielen- en het humane optimaal kunnen samenwerken. Anders loopt het mis. Bij een beschadigd humaan brein kun je wel leven, maar de mensen zien een andere mens voor zich.  Deze mensen reageren heel vreemd. Ze worden soms impulsief, kunnen zich moeilijk aanpassen aan nieuwe omgevingen (denk aan het territorium bij de reptielen), hebben angst of woedeaanvallen en herkennen geen logisch redeneren in het begin van de ziekte. En wij herkennen hen ook niet meer. Ze doen eigenaardig en goede raad helpt niet. Door de overmaat aan prikkels van het multitasken zijn de reptielhersenen en ook het humane brein overbelast.

We vinden die mensen nog steeds terug. Ze werken in landschapsbureaus en de telefoon rinkelt voortdurend. De mailbox is altijd vol. De gsm rinkelt ongenadig. Ook ’s nachts en op vakantie, want velen zijn verslaafd aan die prikkels. Er is geen rust meer, overal lawaai. Er zijn overal files en veel mensen. Een moment van ontspanning moet maanden op voorhand gereserveerd worden. Het restaurant zit vol. Het nieuws in kranten en op TV is onrustwekkend. Feestdagen en vakantie zijn stressmomenten. Dus raakt het reptielenbrein overprikkeld. Het stuurt signalen naar het humane brein maar de weg ernaartoe is geblokkeerd door de vele signalen. Alsof ze in file staan om behandeld te worden door het moderne brein.

Wellicht kunnen herhaalde lichte trauma’s ook een beschadiging van het brein veroorzaken, bijvoorbeeld na een vechtpartij of in bepaalde sporten.

Dan krijgt het reptielenbrein vrij spel. Als oefening kun je eens nagaan hoeveel tijd het reptielenbrein je vandaag in zijn greep heeft gehouden met gepieker, angst of woede, of met impulsief en ongecontroleerd gedrag. Doe deze oefening regelmatig en hou er een logboek van bij. Zo zie je welk deel van het brein meestal aan zet is. Wat doe je als op de weg een andere wagen je de weg verspert? Hoe reageer je als je partner laat thuis komt zonder iets te laten weten? Kennis over het bestaan en het bevorderen van veerkracht is zeker aangewezen. 

 

(c) Different BVBA

Het ongelijk van Descartes

Product in de kijker

Veerkracht : van theorie naar praktijk. Interactieve workshop op 16/11

VEERKRACHT: VAN THEORIE NAAR PRAKTIJK

There is a crack, a ...

Nieuws

 meer nieuws

Het werkgeheugen

Wanneer de term kortetermijngeheugen wordt gebruikt bedoelt men dat men een kleine hoeveelheid informatie gedurende een korte termijn kan vasthouden.  Het bewaren van nieuwe informatie is een ingewikkeld proces. De informatie ...

Het Zeygarnik effect2

Een verbazingwekkende proef om de effecten van zelfsabotage aan te tonen was de proef van Zeigarnik. We noemen de resultaten ook het Zeigarnik effect. We weten nu dat veel mensen echt ...

Ik zing want ik ben gelukkig of ben ik gelukkig omdat ik zing?

 

 

Een van mijn cursisten volgt dansles, om zich te ontspannen. Eens geen yoga of Tai Chi, maar “iets” anders. Ze is opgetogen. Ze groeit en beweegt zich vol gratie. En daardoor ...

schrijf hier in op

onze nieuwsbrief

e-mail

© 2017 dr Luc Swinnen, consulent stress management Creatie: Stardekk ×